Inleiding
Een ontslag op staande voet heeft voor een werknemer ingrijpende gevolgen: het dienstverband eindigt per direct, loonbetalingen stoppen en het recht op een uitkering vervalt meestal. De wet stelt daarom hoge eisen aan de rechtvaardiging van zo’n ontslag. Niet alleen moet er sprake zijn van een dringende reden, ook de persoonlijke omstandigheden van de werknemer kunnen meewegen. Een recente uitspraak van de kantonrechter Lelystad laat zien hoe dit in de praktijk kan leiden tot vernietiging van het ontslag.
Persoonlijke omstandigheden bij ontslag op staande voet
De wettelijke toets voor ontslag op staande voet draait om proportionaliteit. Er moet sprake zijn van een dringende reden, zoals diefstal, geweld of fraude. Maar daarnaast geldt dat de ernst van het gedrag moet worden afgewogen tegen de persoonlijke situatie van de werknemer. Dit aspect wordt in de praktijk soms onderschat door werkgevers.
Als het ontslag buitensporige persoonlijke gevolgen heeft, kan dat meewegen in de beoordeling of het ontslag wel standhoudt. Die afweging moet altijd plaatsvinden, hoe ernstig het gedrag ook is.
De zaak: fraude door werknemer, maar ontslag vernietigd
In de zaak bij de rechtbank Midden-Nederland ging het om een alleenstaande moeder van vier kinderen die werkte bij een autobedrijf. Zij liet haar auto repareren door haar werkgever. De werkelijke arbeidsduur bedroeg 4,44 uur, maar zij factureerde slechts één uur en betaalde daardoor € 134 in plaats van € 380. De werkgever beschouwde dit als fraude en ontsloeg haar op staande voet.
Op het eerste gezicht leek dit ontslag terecht. Het manipuleren van een factuur ten eigen voordele valt immers onder ernstig plichtsverzuim. Toch zag de kantonrechter voldoende aanleiding om het ontslag te vernietigen, juist vanwege de persoonlijke omstandigheden van de werknemer.
De doorslaggevende persoonlijke gevolgen
Wat in deze zaak het verschil maakte, waren de concrete en ernstige gevolgen van het ontslag voor de werkneemster:
- Zij had haar woning net verkocht en stond op het punt een nieuwe woning te kopen.
- Door het ontslag trok de bank de financiering voor de nieuwe woning in.
- Hierdoor ging de aankoop niet door.
- De vrouw moest met haar vier kinderen tijdelijk in een stacaravan gaan wonen.
Hoewel de rechter het gedrag van de werkneemster als ernstig bestempelde, vond hij het ontslag op staande voet in deze context onevenredig. De persoonlijke situatie gaf de doorslag. Het ontslag werd vernietigd, wat betekent dat het dienstverband formeel bleef bestaan en de werkgever loon moest doorbetalen.
Belangrijke les voor werkgevers
Deze uitspraak laat zien dat een gegronde reden op zichzelf niet altijd voldoende is voor een geldig ontslag op staande voet. Werkgevers moeten ook rekening houden met de individuele situatie van de werknemer. Factoren zoals gezinssituatie, woonomstandigheden, financiële risico’s en de duur van het dienstverband kunnen bepalend zijn voor de rechterlijke beoordeling.
Voor werkgevers is het raadzaam om:
- vooraf juridisch advies in te winnen;
- de persoonlijke omstandigheden van de werknemer in kaart te brengen;
- alternatieven, zoals een officiële waarschuwing of beëindiging met wederzijds goedvinden, te overwegen.
Conclusie
Een ontslag op staande voet is niet alleen een juridische, maar ook een menselijke aangelegenheid. De rechter kijkt verder dan alleen de feiten: ook de gevolgen voor de werknemer spelen een rol. In uitzonderlijke gevallen, zoals bij schrijnende persoonlijke situaties, kan dit leiden tot vernietiging van het ontslag. Werkgevers doen er daarom goed aan om niet alleen te toetsen of het gedrag ernstig genoeg is, maar ook of het ontslag proportioneel is gezien de omstandigheden.
Deze blog is geschreven door mr. Stijn Blom, arbeidsrechtadvocaat bij Arbeidsadvocaat.nl B.V. Stijn heeft ruime ervaring in het arbeidsrecht en ondersteunt ondernemers en werknemers dagelijks bij uiteenlopende arbeidsrechtelijke vraagstukken. Van ontslagzaken tot het opstellen van waterdichte overeenkomsten en reglementen – met zijn praktische en persoonlijke aanpak helpt hij werkgevers en werknemers vooruit. Meer weten? Bezoek Stijn’s pagina.
Arbeidsadvocaat.nl denkt graag met u mee als u vragen heeft over ontslag op staande voet. Neem gerust contact op.
April 2025
