Inleiding
Een werknemer die ziek is, heeft in principe recht op doorbetaling van loon. Maar dit recht kent grenzen. Als een werknemer opzettelijk ziek wordt, kan het loon vervallen. In de praktijk blijkt echter dat het moeilijk is om vast te stellen of er sprake is van opzet. In deze blog leggen we uit hoe rechters daarmee omgaan en waar precies de grens ligt.
Opzettelijk ziek worden: wat zegt het arbeidsrecht?
Volgens de wet is er geen recht op loon wanneer een werknemer opzettelijk zijn ziekte heeft veroorzaakt. Dat klinkt duidelijk, maar in de praktijk is het lastig te bewijzen. Opzet vereist dat de werknemer willens en wetens heeft gehandeld met als doel om ziek te worden. Die lat ligt hoog.
Opzet is meer dan roekeloosheid
Gedrag dat onverstandig of risicovol is, is niet hetzelfde als opzettelijk. Rechters hanteren een strikte uitleg van het begrip. Zo moet het doel van het handelen expliciet zijn geweest: ziek worden om niet te hoeven werken. In vrijwel alle bekende zaken blijkt dat deze vorm van opzet zelden wordt aangenomen.
Voorbeelden uit de rechtspraak
Er zijn verschillende voorbeelden waarin werkgevers probeerden aan te tonen dat een werknemer opzettelijk ziek was geworden: zonder succes.
Zo was er een werknemer die zich ondanks herhaalde waarschuwingen bleef bezighouden met zaalvoetbal en daarbij meerdere blessures opliep. Toch vond de rechter dit geen opzet. Ook een werknemer die letsel opliep tijdens het experimenteren met buskruit werd niet opzettelijk ziek geacht.
Bij medische ingrepen geldt hetzelfde uitgangspunt. Zelfs als het herstel voorzienbaar is, blijft het recht op loon meestal bestaan. Denk aan een geslachtsveranderende operatie: deze wordt niet gezien als opzettelijk veroorzaakte ziekte. Alleen bij een puur cosmetische ingreep, die niet medisch noodzakelijk is en leidt tot ziekteverzuim, kan loondoorbetaling vervallen.
Complicaties na medische behandelingen worden doorgaans als gewone ziekte aangemerkt en vallen wél onder de loondoorbetalingsplicht.
Conclusie
Loondoorbetaling bij ziekte is het uitgangspunt in het arbeidsrecht. Alleen in uitzonderlijke gevallen, waarbij de werknemer aantoonbaar met opzet ziek is geworden, kan daarvan worden afgeweken. Werkgevers die zich hierop willen beroepen, moeten met zeer sterk bewijs komen. Voor werknemers betekent dit dat risicovol gedrag of vrijwillige medische keuzes meestal niet tot verlies van loon leiden.
Deze blog is geschreven door mr. Stijn Blom, arbeidsrechtadvocaat bij Arbeidsadvocaat.nl B.V. Stijn heeft ruime ervaring in het arbeidsrecht en ondersteunt ondernemers en werknemers dagelijks bij uiteenlopende arbeidsrechtelijke vraagstukken. Van ontslagzaken tot het opstellen van waterdichte overeenkomsten en reglementen – met zijn praktische en persoonlijke aanpak helpt hij werkgevers en werknemers vooruit. Meer weten? Bezoek Stijn’s pagina.
Arbeidsadvocaat.nl denkt graag met u mee als u vragen heeft over ziekte. Neem gerust contact op.
April 2025
