Moet je werkgever je betalen als je vóór je dienst aanwezig moet zijn?
In september 2024 heeft de Hoge Raad een interessant arrest gewezen over een ogenschijnlijk klein, maar voor veel werknemers herkenbaar onderwerp: de verplichte aanwezigheid op het werk vóór aanvang van de dienst. De centrale vraag was: kunnen die 10 minuten wachttijd als betaalde werktijd gelden? Dit lijkt misschien een detail, maar het raakt de kern van wat telt als ‘werken’ en wanneer de loonbetalingsplicht van de werkgever begint.
De casus: Teleperformance en de 10 minuten-regel
De zaak draaide om een werknemer van Teleperformance Netherlands B.V., een groot callcenterbedrijf. Deze werknemer was verplicht om 10 minuten vóór de start van zijn dienst aanwezig te zijn op de werkplek. Hij moest zich melden, voorbereiden en klaarstaan, zodat hij direct om klokslag het uur kon beginnen met bellen.
De werknemer vond dat deze 10 minuten wachttijd als betaalde werktijd moest worden beschouwd. Teleperformance weigerde dat. Uiteindelijk kwam de zaak terecht bij de rechtbank, daarna bij het gerechtshof, en uiteindelijk zelfs bij de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege van Nederland.
Wat zegt de wet over werktijd?
Volgens de wet is werktijd alle tijd waarin de werknemer arbeid verricht, of beschikbaar moet zijn voor het verrichten van arbeid, onder gezag van de werkgever. Denk aan tijd waarin je bijvoorbeeld wacht op instructies of al aanwezig moet zijn op een aangewezen locatie.
Maar hoe zit dat met ‘klaarstaan’? Daar zit de juridische nuance.
Het oordeel van de Hoge Raad
De Hoge Raad heeft in dit arrest het oordeel van het gerechtshof bekrachtigd. Dat betekent dat de hoogste rechter geen reden zag om het eerdere oordeel te vernietigen. En hoewel de Hoge Raad verder geen inhoudelijke motivering gaf (op basis van artikel 81 RO), weten we dat het gerechtshof had geoordeeld dat die 10 minuten wachttijd inderdaad werktijd waren en dus betaald moesten worden.
Kortom: als een werknemer verplicht op het werk aanwezig moet zijn, dan is dat in principe werktijd, ook als de feitelijke werkzaamheden nog niet zijn begonnen.
Waarom is dit arrest belangrijk?
Deze uitspraak is van belang voor veel werkgevers en werknemers, vooral in sectoren waar nauwgezet met tijd wordt gewerkt, zoals callcenters, beveiliging, transport, retail en zorg.
Werkgevers die een ‘voorbereidingstijd’ eisen vóór aanvang van de dienst, moeten goed nagaan of ze die tijd ook moeten belonen. Zo niet, dan kan dat leiden tot juridische conflicten en mogelijk achterstallige loonbetalingen.
Voor werknemers biedt dit arrest duidelijkheid en een krachtig precedent: als je verplicht bent om al aanwezig te zijn, dan heb je recht op loon, ook al voer je op dat moment nog geen ‘actieve’ werkzaamheden uit.
Praktisch advies voor werkgevers
- Check interne regels en roosters: Wordt er van medewerkers verwacht dat ze eerder aanwezig zijn? Leg dan vast of dat werktijd is.
- Betaal werktijd correct uit: Twijfel je of aanwezigheidstijd moet worden vergoed? Laat je adviseren. Het niet uitbetalen kan dure loonvorderingen opleveren.
- Zorg voor transparante communicatie: Laat werknemers weten wat er van hen wordt verwacht en of dat vergoed wordt.
Praktisch advies voor werknemers
- Noteer je werktijden goed: Houd zelf bij wanneer je aanwezig moet zijn en wanneer je begint met werken.
- Vraag het na bij je werkgever: Is het niet duidelijk of je aanwezigheidstijd wordt vergoed? Vraag om opheldering.
- Raadpleeg een arbeidsrechtspecialist: Als je structureel onbetaald verplicht aanwezig bent, kan juridisch advies lonen.
Conclusie
Dit arrest van de Hoge Raad onderstreept een belangrijk principe: het gaat niet alleen om wat je doet, maar ook om wanneer je ergens moet zijn. Verplichte aanwezigheid vóór je dienst kan gewoon werktijd zijn – met bijbehorend recht op loon.
Zit jij in een soortgelijke situatie of wil je weten of jouw arbeidsvoorwaarden correct zijn toegepast? Neem dan vrijblijvend contact op met een van onze arbeidsrechtspecialisten. Wij helpen je graag verder.
Deze blog is geschreven door mr. Stijn Blom, arbeidsrechtadvocaat bij Arbeidsadvocaat.nl B.V. Stijn heeft ruime ervaring in het arbeidsrecht en ondersteunt ondernemers en werknemers dagelijks bij uiteenlopende arbeidsrechtelijke vraagstukken. Van ontslagzaken tot het opstellen van waterdichte overeenkomsten en reglementen – met zijn praktische en persoonlijke aanpak helpt hij werkgevers en werknemers vooruit. Meer weten? Bezoek Stijn’s pagina.
Arbeidsadvocaat.nl denkt graag met u mee als u vragen heeft over loon. Neem gerust contact op.
April 2025
